Vertaaldiensten voor en door juristen

Heeft u ooit een juridische vertaling aan een vertaalbureau in opdracht gegeven en vond u dan dat de kwaliteit van het vertaalwerk te wensen over liet?
Welnu, verwonderlijk is dat niet, want het behoeft geen betoog dat zelfs goede, gekwalificeerde vertalers die niet tegelijk jurist zijn bij het vertalen van juridische documenten op grenzen stuiten.
Maar wat blijkt is dat belastingadviseurs en accountants, ja zelfs advocaten en notarissen in Nederland voor een "goede" vertaling van belangrijke documenten op hun vertaalbureau ter plaatse vertrouwen. Men hoopt en verwacht dus dat het allemaal wel goed zal zijn. Immers, het gaat om het vertaalbureau van eigen keuze, de betreffende vertalers noemen zich bovendien vaak "juridisch vertaler" en verwijzen trots naar hun inschrijving in het Rbtv (Register beëdigde tolken en vertalers).
Nu is er beslist niets mis met die inschrijving, in tegendeel. Ze is waarvoor ze is bedoeld, namelijk een soort kwaliteitskeurmerk voor juridische vertalingen; dat wil zeggen een officiële bevestiging voor taalkundige coherentie van juridisch vertaalwerk door de betreffende vertaler. Dat gegeven neemt echter niet weg dat er een niet onbelangrijke vraag mag, ja zelfs moet worden gesteld. Betekent taalkundige coherentie per se ook inhoudelijke consistentie van zulke gecertificeerde vertalingen? Geenszins, zeggen niet alleen vertaalwetenschappers maar ook de meeste ervaren vertalers. Bij het alledaagse vertaalwerk –zoals huurovereenkomsten of arbeidsovereenkomsten– zal het een en ander niet zo een grote rol spelen maar hoe zit het in geval van geavanceerde vertaalteksten, bij voorbeeld statutenwijzigingen of due-diligence-verslagen?
De benadering van ons uit juristen en taalkundigen-vertalers bestaand netwerk is als volgt te omschrijven: Wij willen niet alleen taalkundige correctheid kunnen garanderen maar vooral ook voor de juridisch correcte inhoud van onze vertalingen kunnen instaan!

Werkwijze

Dat is de reden waarom wij naast het vier-ogen-principe ook volgens het beginsel van interdisciplinaire controle werken. Wat betekent dat? Wanneer een van onze juristen een tekst heeft vertaald dan wordt die vertaling door een vertaler met een taalkundige opleiding nagekeken. Uiteraard geldt dat ook in het tegenovergestelde geval: vertaalwerk van één van onze taalkundigen wordt altijd door een jurist op inhoudelijke fouten gecontroleerd.

Bijzondere belangstelling van onze vertalers

Wij zien de vertaling van lange, ingewikkelde teksten als uitdaging. Het gaat dan vaak om stukken waar goede uitdrukkingsvaardigheid in zowel de brontaal als ook de doeltaal –naast kennis betreffende de verschillen in het materiële en formele recht van bij voorbeeld Nederland en Duitsland– essentiële voorwaarden zijn voor het bereiken van een goed resultaat; want...

Achtergronden

zoals reeds gezegd is juridisch vertalen meer dan alleen vertalen in de strikte zin van het woord omdat bij het vertalen van juridische stukken naast de idiomatisch, orthografisch, semantisch en grammaticaal correcte weergave van de brontekst vooral ook inzicht in de juiste context nodig is en daarvoor is naast taalkundige kennis gedetailleerde, structurele juridische kennis onontbeerlijk.
De Nederlandse jurist G.R. de Groot –hoogleraar rechtsvergelijking en internationaal privaatrechtbracht– bracht het een en ander ooit als volgt onder woorden: Juristen schrijven een vaktaal. De termen die ze gebruiken zijn meestal aan de normale vaktaal ontleend, maar hebben een eigen kleur gekregen. Ze moeten worden gezien in het licht van de bepalingen der wetten en mogen pas, secundair bijgelicht door de betekenissen, die een leek aan die woorden hecht, worden bekeken. Hierdoor komt het ook, dat vertalers die geen jurist zijn niet per definitie (of moeten we wellicht zelfs ‘vrijwel nooit’ schrijven?) ook goede juridische vertalingen kunnen leveren. Bij het vertalen van juridische stukken zal steeds de juridische ambiance van de taal in het oog moeten worden gehouden. Tegelijk moet worden beseft dat de taal waarin men vertaalt, ook niet de ‘gewone’ vreemde taal mag zijn. Men moet vertalen in de vakterminologie van de juristen binnen het vreemde taalgebied en daarbij dus weer met de juridische dimensie van de woorden rekening houden.

Geschiedenis

Eulenhaupt Translation Services werd als juridisch vertaalbureau door de van oorsprong Duitse Nederlander Michael Eulenhaupt in 1995 opgericht. In februari van dat jaar was die als juridisch vertaler van start gegaan nadat hij eind 1994 aan de Rechtenfaculteit van de Universiteit van Amsterdam was afgestudeerd in Nederlands recht. Omdat Michael Eulenhaupts moedertaal Duits is (met Nederlands als tweede taal) begon hij al tijdens zijn studie juridisch vertaalwerk te doen. Inmiddels werkt Michael Eulenhaupt bijna 20 jaar als juridisch vertaler.

Media

Best mogelijke dat wil teggen real-time communicatie tussen de opdrachtgever en Eulenhaupt Translation Services als opdrachtnemer is essentieel bij de afhandeling van iedere vertaalopdracht. De gecombineerde inzet van moderne communicatiemiddelen, zoals smartphone en netboek, zowel binnen het netwerk als ook naar de opdrachtgever toe zorgt voor een soepel verloop van het vertaalproces.

Computer

Alle vertalers in het netwerk zijn ervaren in de omgang met computerhardware en -software en Internet. Denk aan automatische spraakherkenning, vertaalprogramma's op het internet (Google translate) en zogenaamde CAT-programma's (Computer Aided Translation). Vertalen met behulp van CATprogramma's –waaronder Trados als meest gangbare– is handig wanneer teksten qua terminologie veel structurele herhalingen bevatten. Het gaat bij deze vertaaltools erom woord- en zinstructuren te herkennen en vervolgens op een zogenoemd vertaalgeheugen op te slaan. Bijzonder efficiënt is het werken met vertaalgeheugens wanneer passages in teksten steeds weer terugkomen en uiteraard in gevallen waar documenten regelmatig moeten worden bijgewerkt. Aangezien dit in geval van juridische vertalingen meestal niet het geval is –uitzonderingen daargelaten– is computer aided translation voor Eulenhaupt Translation Services als juridisch vertaalbureau van betrekkelijke waarde; wat echter niet wil zeggen dat het genereren van terminologiedatabases niet heel nuttig kan zijn en in gaval van grote opdrachtgevers zeker de moeite waard is.

Vertrouwelijkheid

Regelmatig worden wij door opdrachtgevers verzocht om de aan ons toevertrouwde documenten strikt vertrouwelijk te behandelen. Eigenlijk spreekt dat vanzelf want absolute vertrouwelijkheid is, naast inhoudelijke kwaliteit en het stipt aanhouden van overeengekomen levertermijnen, de meest belangrijke factor bij de uitvoering van (juridische) vertaalopdrachten.

Netwerk

De Amsterdamse vestiging van Eulenhaupt Translation Services beschikt met name over kennis en ervaring op het gebied van Nederlands-Duits vertaalwerk en de Berlijnse vestiging op het gebied van Duits-Engels vertaalwerk. Dat komt omdat Michael Eulenhaupt in der loop der jaren een netwerk aan zeer competente collega's/vertalers onder andere voor Duits en Engels (met respectievelijk Duits en Engels als moedertaal) heeft weten op te bouwen. Deze collega's zijn vakbekwaam (linguïstische en/of juridische opleiding). Daarnaast beschikken zij allen over aantoonbare autodidactische vaardigheden –een absoluut "must" binnen het vertalersberoep– en ervaring, meestal over meerdere decennia. Door het netwerkkarakter, dat wil zeggen zeer goede persoonlijke verstandhouding tussen netwerkleden onderling zijn wij in staat om zeer snel en flexibel op vertaalaanvragen te reageren, met andere woorden: in het algemeen zijn onze vertalers als een collectief in de positie om binnen relatief korte termijn de vertaling van omvangrijke en complexe vertaalteksten te bewerkstelligen.