Vertaaldiensten voor en door juristen


Heeft u ooit opdracht gegeven voor de vertaling van een juridisch geschrift en vond u dat het vertaalwerk te wensen over liet?
Verwonderlijk is dat niet. Het behoeft geen betoog dat zelfs goede, gekwalificeerde vertalers die niet tegelijk jurist zijn bij het vertalen van juridische of financiële teksten op grenzen stuiten.
Maar wat blijkt is dat belastingadviseurs en accountants, ja zelfs advocaten en notarissen in Nederland voor een "goede" vertaling van belangrijke documenten op hun vertaalbureau ter plaatse vertrouwen. Men hoopt en verwacht dus dat het allemaal wel goed zit. Immers, het gaat om het vertaalbureau van eigen keuze, de betreffende vertalers noemen zich bovendien vaak juridisch vertaler en verwijzen naar hun inschrijving in het Rbtv (Register beëdigde tolken en vertalers).

Nou is er met die inschrijving op zich helemaal niets mis, in tegendeel. Ze is datgene waarvoor ze is bedoeld, namelijk een soort kwaliteitskeurmerk voor juridische vertalingen; dat wil zeggen een officiële waarborg voor taalkundige bekwaamheid van de betreffende vertaler. Dat gegeven neemt echter niet weg dat er een niet onbelangrijke vraag mag, ja zelfs moet worden gesteld. Betekent in geval van zulke gecertificeerde vertalers taalkundige bekwaamheid ook per se inhoudelijke competentie? Geenszins, zeggen niet alleen vertaalwetenschappers maar ook nagenoeg alle ervaren vertalers. Hiertegen kan worden ingebracht dat bij alledaagse vertaalteksten, zoals eenvoudige huurovereenkomsten of arbeidsovereenkomsten, het een en ander niet zo een grote rol speelt. Maar hoe zit het dan in geval van geavanceerde vertaalteksten, bij voorbeeld statutenwijzigingen of due-diligence-verslagen?

De benadering van ons uit juristen, economen en taalkundigen-vertalers bestaand netwerk is als volgt te omschrijven: Wij willen niet alleen taalkundige correctheid kunnen garanderen maar vooral ook voor de juridisch correcte inhoud van onze vertalingen kunnen instaan!

Werkwijze


Dat is de reden waarom wij naast het vier-ogen-principe ook volgens het beginsel van interdisciplinaire controle werken. Wat betekent dat? Wanneer één van onze juristen of economen een tekst heeft vertaald dan wordt die vertaling door een vertaler met een taalkundige opleiding nagekeken en indien nodig beëdigd. Uiteraard geldt dat ook in het tegenovergestelde geval: vertaalwerk van één van onze taal- en vertaalkundigen wordt altijd aan een inhoudelijke beoordeling door een jurist of financieel deskundige onderworpen.

Bijzondere belangstelling van onze vertalers


Wij zien de vertaling van lange, ingewikkelde teksten als uitdaging. Het gaat dan vaak om stukken waar goede uitdrukkingsvaardigheid in zowel de brontaal als ook de doeltaal –naast diepgaande kennis van verschillende rechtsstelsels– essentiële voorwaarden zijn voor het bereiken van een goed resultaat; want...

Achtergronden


zoals reeds gezegd is juridisch vertalen meer dan alleen vertalen in de strikte zin van het woord omdat bij het vertalen van juridische stukken naast de idiomatisch, orthografisch, semantisch en grammaticaal correcte weergave van de brontekst vooral ook inzicht in de juiste context nodig is en daarvoor is naast taalkundige kennis gedetailleerde, structurele juridische kennis onontbeerlijk.

De Nederlandse jurist Gerard René de Groot –hoogleraar rechtsvergelijking en internationaal privaatrecht– bracht het een en ander ooit als volgt onder woorden: "Juristen schrijven een vaktaal. De termen die ze gebruiken zijn meestal aan de normale vaktaal ontleend, maar hebben een eigen kleur gekregen. Ze moeten worden gezien in het licht van de bepalingen der wetten en mogen pas, secundair bijgelicht door de betekenissen, die een leek aan die woorden hecht, worden bekeken. Hierdoor komt het ook, dat vertalers die geen jurist zijn niet per definitie (of moeten we wellicht zelfs ‘vrijwel nooit’ schrijven?) ook goede juridische vertalingen kunnen leveren. Bij het vertalen van juridische stukken zal steeds de juridische ambiance van de taal in het oog moeten worden gehouden. Tegelijk moet worden beseft dat de taal waarin men vertaalt, ook niet de ‘gewone’ vreemde taal mag zijn. Men moet vertalen in de vakterminologie van de juristen binnen het vreemde taalgebied en daarbij dus weer met de juridische dimensie van de woorden rekening houden".

De van oorsprong Hongaarse wiskundige John von Neumann trouwens kon het zojuist aangehaalde betoog in één zin samenvatten: "Het heeft geen zin om precies te zijn als je niet goed weet waarover je spreekt".

Geschiedenis


Eulenhaupt Translation Services werd als juridisch vertaalbureau door de van oorsprong Duitse Nederlander Michael Eulenhaupt in 1995 opgericht. In februari van dat jaar was die als juridisch vertaler van start gegaan nadat hij eind 1994 aan de Rechtenfaculteit van de Universiteit van Amsterdam was afgestudeerd in Nederlands recht. Omdat Michael Eulenhaupts moedertaal Duits is (met Nederlands als tweede taal) begon hij al tijdens zijn studie juridisch vertaalwerk te doen. Inmiddels werkt Michael Eulenhaupt meer dan 20 jaar als juridisch vertaler.

Media/computerhardware


Best mogelijke, dat wil zeggen real-time communicatie tussen de opdrachtgever en Eulenhaupt Translation Services als opdrachtnemer is essentieel bij de afhandeling van iedere vertaalopdracht. De gecombineerde inzet van moderne communicatiemiddelen, zoals smartphone en netboek, zowel binnen het netwerk als ook naar de opdrachtgever toe zorgt voor een soepel verloop van het vertaalproces.

Computersoftware/internet


Alle vertalers in het netwerk zijn ervaren in de omgang met computersoftware en internet. Denk aan automatische spraakherkenning, vertaalprogramma's op het internet (Google Translate) en zogenaamde CAT-programma's (Computer Aided Translation). Vertalen met behulp van CATprogramma's –waaronder Trados als meest gangbare– is handig wanneer teksten qua terminologie veel structurele herhalingen bevatten. Het gaat bij deze vertaaltools erom woord- en zinstructuren te herkennen en vervolgens op een zogenoemd vertaalgeheugen op te slaan. Bijzonder efficiënt is het werken met vertaalgeheugens wanneer passages in teksten steeds weer terugkomen en uiteraard in gevallen waar documenten regelmatig moeten worden bijgewerkt. Aangezien dit in geval van juridische vertalingen meestal niet het geval is –uitzonderingen daargelaten– is computer aided translation voor Eulenhaupt Translation Services als juridisch vertaalbureau van betrekkelijke waarde; wat echter niet wil zeggen dat het genereren van terminologiedatabases niet heel nuttig kan zijn en in geval van grote opdrachtgevers zeker de moeite waard is.

Vertrouwelijkheid


Regelmatig worden wij door opdrachtgevers verzocht om de aan ons toevertrouwde documenten strikt vertrouwelijk te behandelen. Eigenlijk spreekt dat vanzelf want absolute vertrouwelijkheid is, naast inhoudelijke kwaliteit en het stipt aanhouden van overeengekomen levertermijnen, de meest belangrijke factor bij de uitvoering van (juridische) vertaalopdrachten.

Versleutelen van zowel e-mail als bestanden


Wat zou de toezegging die we aan onze opdrachtgevers doen om hun documenten strikt vertrouwelijk te behandelen nou voor waarde hebben wanneer deze vervolgens via Internet overgedragen daarbij door derden onderschept kunnen worden? Vertrouwelijkheid zou dus weinig meer zijn dan retoriek. Daarom doen wij op verzoek aan beveiligd uitwisselen van gevoelige informatie, dat wil zeggen we koppelen bestanden als versleutelde bijlagen aan e-mail. Ook kan de inhoud van een e-mail-bericht zelf worden versleuteld zodat onbevoegden deze niet meer kunnen openen of lezen. Daarvoor maken we gebruik van GnuPG resp. open PGP. Zie onze publieke PGP sleutel in het menu aan de rechterkant.

Vertalersnetwerk


De Amsterdamse vestiging van Eulenhaupt Translation Services beschikt met name over expertise op het gebied van vertalingen uit het Nederlands in het Duits en de Berlijnse vestiging op het gebied van vertalingen uit het Duits in het Engels. Dat komt omdat Michael Eulenhaupt in der loop der jaren een netwerk aan zeer competente collega's/vertalers onder andere voor Duits en Engels (met respectievelijk Duits en Engels als moedertaal) heeft weten op te bouwen. Deze collega's zijn vakbekwaam (linguïstische en/of juridische opleiding). Daarnaast beschikken zij allen over aantoonbare autodidactische vaardigheden –een absoluut "must" binnen het vertalersberoep– en ervaring, meestal over meerdere decennia.

Door het netwerkkarakter, dat wil zeggen zeer goede persoonlijke verstandhouding tussen netwerkleden onderling zijn wij in staat om zeer snel en flexibel op vertaalaanvragen te reageren, met andere woorden: in het algemeen zijn onze vertalers als een collectief in de positie om binnen relatief korte termijn de vertaling van omvangrijke en complexe vertaalteksten te bewerkstelligen.